درد مچ دست : علت و درمان

اگر مچ دست شما پیچ خورده یا دچار کشیدگی تاندون دست شده است، با استفاده از اسپلینت می توان از تاندون یا رباط آسیب دیده تا زمان بهبود آن  حفاظت کرد. اپلینت ها می تواند بطور خاص در مواردی مفید باشند که آسیب دیدگی به خاطر انجام حرکت های تکراری ایجاد شده باشد.

درد مچ دست یکی از مشکلاتی است که بسیاری از افراد از آن شکایت می‌کنند. این درد معمولاً در نتیجه رگ به رگ شدن، نیمه در رفتگی و ترک خوردن استخوان در نتیجه آسیب های وارد شده ایجاد می‌شود. با این وجود درد مچ دست می تواند در نتیجه مشکلات بلند مدت همچون فشار مداوم، آرتروز، وسندروم تونل کارپال نیز ایجاد شود. به خاطر اینکه بسیاری از فاکتورها می توانند بر درد مچ دست تاثیر داشته باشند، تشخیص دقیق علت اصلی مشکل گاهی اوقات می تواند دشوار و سخت باشد. به هر حال، تشخیص دقیق علت درد مچ دست برای درمان مناسب این مشکل از اهمیت خاص برخوردار است.

علائم و نشانه ها

علائم اصلی درد مچ دست به شرح زیر هستند:
•    درد
•    ورم
•    ایجاد حساسیت و گرما اطراف محل آسیب دیده
•    احساس صدا یا پارگی در مچ دست
•    کبودی

علت ها و دلایل

برخی از علل درد مچ دست شامل موارد زیر هستند:

سندروم تونل کارپال

یکی از علت های درد مچ دست ابتلا به سندروم تونل کارپال است. در این حالت فرد ممکن است احساس درد، سوزش، بی حسی، یا خارش در ناحیه کف دست،  مچ، شست، یا انگشتان داشته باشد. به این ترتیب عضلات شست می تواند ضعیف شده و گرفتن اجسام دشوار می شود. علاوه بر این در این شرایط درد ممکن است به سمت آرنج کشیده شود.

سندروم تونل کارپال زمانی ایجاد می شود که عصب میانی مچ دست به خاطر ورم تحت فشار قرار گیرد. این عصب مسئولیت انتقال احساس و حرکت بخش های مختلف دست را بر عهده دارد. التهاب و ورم می تواند در شرایط زیر ایجاد شود:

•    انجام حرکت های تکراری با مچ دست مثل تایپ کردن بر روی صفحه کلید کامپیوتر، استفاده از ماوس کامپیوتر، بازی کردن با راکت یا انجام ورزش هندبال، دوزندگی، نقاشی، نوشتن،  یا استفاده از ابزارهای لرزشی

•    باردار شدن، یائسگی، یا افزایش وزن

•    ابتلا به دیابت، سندروم پیش از قائدگی، کم کاری تیروئید، یا ابتلا به آرتریت روماتوئید (آرتروز)

آسیب دیدگی

درد مچ دست در صورتی که با ورم و کبودی همراه باشد، معمولاً در نتیجه یک آسیب دیدگی ایجاد می شود. علائم مربوط به شکستگی احتمالی استخوان می تواند شامل تغییر شکل مفاصل و عدم توانایی حرکت مچ، دست، یا یک انگشت باشد. سایر مواردی که می توانند باعث مشاهده این علائم در بیمار شوند، شامل رگ به رگ شدن، پیچ خوردن، تاندونیت، و بورسیت است. اکثر موارد درمان رگ به رگ شدن دست را می‌توان به‌طور اولیه با مراقبت، استراحت، یخ،  فشار و بالا بردن انجام داد. از مچ خود مراقبت کنید تا آسیب بیشتری نبیند. می‌توانید از مچ‌بندهای مخصوص برای مراقبت از مفصل و کاهش حرکت آن استفاده کنید. استراحت اهمیت زیادی دارد. از مچ خود استفاده نکنید چراکه این کار تنها باعث شدیدتر شدن آسیب خواهد شد.

آرتروز

آرتروز یکی دیگر از دلایل عادی درد، ورم، و سفتی مچ دست است.  آرتروز مچ دست انواع مختلف و گوناگون به شرح زیر دارد:

•    استئو آرتریت با بالا رفتن سن و استفاده زیاد از مفاصل ایجاد می شود.

•    آرتریت روماتوئید معمولاً مچ هر دو دست را تحت تاثیر خود قرار می دهد.

•    آرتریت پسوریاتیک با بیماری پسوریازیس همراه است.

•    آرتریت عفونی یک بیماری حاد است که باید به صورت اورژانسی تحت معالجه قرار گیرد. علائم عفونت در این حالت می تواند شامل قرمز و گرم شدن مچ، تب بالای 100 درجه، و ابتلا به یک بیمار عفونی باشد.

سایر دلایل

سایر دلایل درد مچ دست به شرح زیر هستند:

• بیماری نقرس: این مشکل زمانی ایجاد می شود که سیستم بدن بیش از اندازه لازم اسید اوریک که یک ماده دفعی است تولید می کند. تولید بیش از حد اسید اوریک باعث می‌شود به جای دفع این ماده توسط بدن، کریستال های خاص در مفاصل تشکیل شده و باعث ایجاد مشکل برای بدن شود.

• بیماری شبه نقرس: این شرایط زمانی ایجاد می‌شود که کلسیم در مفاصل تجمع کرده و باعث ایجاد درد، قرمزی و ورم شود. در اکثر مواقع مچ ها و زانوها به این مشکل دچار می‌شوند.

تشخیص

به منظور تشخیص پیچ خوردن و رگ به رگ شدن مچ دست، پزشک وضعیت مچ شما را مورد معاینه قرار می‌دهد. در این حالت ممکن است به موارد زیر نیاز باشد:

•    عکس برداری رادیولوژی

•    اسکن ام آر آی (MRI)

•    آرتروگرافی که یک نوع خاص از عکس برداری رادیولوژی یا اسکن ام آر آی است که پس از تزریق یک ماده رنگی در مچ دست انجام می شود.

•    آرتروسکوپی که یک روش جراحی با سطح تهاجم پایین است و در آن یک دوربین به محل مفصل مچ دست وارد شده و وضعیت مچ از نزدیک بررسی می شود.

موارد پیچ خوردن مچ دست می تواند به سه گروه اصلی طبقه بندی شود:

نوع 1: در این حالت درد با آسیب دیدگی جزئی رباط همراه است.

نوع 2: در این حالت درد و آسیب وارد شده به رباط شدید تر است، بیمار احساس لق شدن در محل مفصل دارد و نمی تواند بعضی از فعالیت های عادی مفصل را انجام دهد.

•  نوع 3: در این حالت درد به همراه پارگی کامل رباط، لق شدن شدید مفصل، و از دست دادن کامل عملکرد عادی مچ دست مشاهده می شود.

راه ها و روش های درمان

درمان بدون جراحی

در صورتی که مشکل به موقع تشخیص داده شود، روش های غیر جراحی می‌توانند به بهبود علائم ناشی از سندرم تونل کارپ کمک موثر نمایند. این روش‌های درمانی به شرح زیر هستند:

•    مصرف دارو: در موارد خاص، مصرف داروهای مختلف می تواند باعث کاهش درد و التهاب ایجاد شده به واسطه سندروم تونل کارپال شود. در واقع، داروهای ضد التهاب غیر استروئید مثل آسپیرین، ایبو پروفن، و سایر داروهای مسکن مانند آن می توانند باعث کاهش علائم ایجاد شده در کوتاه مدت در نتیجه انجام فعالیت های شدید شوند. مصرف داروهای خوراکی دیورتیک (مثل قرص های ضد عفونی و تصفیه کننده آب) نیز می تواند باعث کاهش ورم بیمار شود.

•    داروهای ضد التهاب غیر استروئید (NSAIDs): مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئید مثل ایبو پروفن (آدویل، مورتین، و موارد مانند آن) می تواند به کاهش و درمان درد مچ دست ناشی از سندروم تونل کارپال در کوتاه مدت کمک کند. به هر حال، درباره تاثیرگذاری این داروها بر بهبود سندروم تونل کارپال  شواهد دقیقی در دست نیست.

•    تزریق کورتیکو استروئیدها: پزشک ممکن است از تزریق به تونل کارپال با یک داروی کورتیکو استروئید همچون کورتیزون به منظور کاهش درد استفاده کند. در واقع کورتیکو استروئیدها می‌توانند با کاهش فشار بر عصب میانی باعث کاهش التهاب و ورم ایجاد شده در مچ دست شوند. به هر حال توجه داشته باشید که داروهای خوراکی کورتیکو استروئید در مقایسه با تزریق کورتیکو استروئید برای درمان سندروم تونل کارپ اثربخشی کمتری دارند.

اسپلینت مچ دست: استفاده از اسپلینت مچ دست در زمان خواب می‌تواند به کاهش علائم شبانه مربوط به سوزش و بی حسی مچ دست کمک کند. در حقیقت اسپلینت شبانه یک انتخاب مناسب در زمانی است که زنان باردار به مشکل سندروم تونل کارپال مبتلا شوند.

فیزیوتراپی: متخصص فیزیوتراپی می تواند از روش های درمانی خاص و تمرین های حرکتی برای درمان آسیب دیدگی های مچ دست و مشکلات مربوط به آن استفاده کند. در صورتی که شما نیاز به عمل جراحی داشته باشید، متخصص فیزیوتراپی می تواند به توان بخشی شما پس از عمل جراحی کمک موثر کند. علاوه بر این شما می توانید از بررسی های ارگونومیک انجام شده توسط متخصص فیزیوتراپی در ارتباط با فاکتورهایی که ممکن است در محل کار باعث آسیب دیدگی مچ دست شده باشد، بهره مند شوید.

تمرین های حرکتی: تمرین‌های کششی و تقویتی می‌توانند برای افرادی بطور خاص مفید باشند که علائم مشکل آنها کاهش پیدا کرده باشد. این تمرین های حرکتی می‌بایست زیر نظر متخصص فیزیوتراپی آموزش دیده برای درمان آسیب های فیزیکی انجام شود یا برای این کار باید از نظرات یک متخصص کار درمانی که دارای آموزش و تجربه لازم برای ارزیابی آسیب‌های فیزیکی و کمک به افراد در ارائه اطلاعات مورد نیاز جهت بهبود وضعیت سلامتی و نحوه درست انجام فعالیت های بدنی است، استفاده شود.

روش های درمانی جایگزین: طب سوزنی و درمان دستی نیز می تواند برای بعضی بیماران مفید باشد، اما اثربخشی این روش های درمانی هنوز به صورت علمی تایید نشده است. یک استثنا برای این روش های درمانی استفاده از یوگا است که نتایج بررسی ها نشان دهنده تاثیرگذاری این روش بر کاهش درد و بهبود وضعیت عضلات بیماران مبتلا به سندروم تونل کارپال است.

اگر استخوان شما در محل مچ دست شکسته باشد، لازم است که تکه های استخوان در موقعیت مناسب قرار گیرند تا به این ترتیب امکان بهبود بیمار فراهم شود. استفاده از قالب و اسپلینت می تواند به نگه داشتن تکه های استخوان در کنار یکدیگر تا زمان بهبود کامل شکستگی کمک موثر نماید.

اگر مچ دست شما پیچ خورده یا دچار کشیدگی تاندون دست شده است، با استفاده از اسپلینت می توان از تاندون یا رباط آسیب دیده تا زمان بهبود آن  حفاظت کرد. اپلینت ها می تواند بطور خاص در مواردی مفید باشند که آسیب دیدگی به خاطر انجام حرکت های تکراری ایجاد شده باشد.

اگر سندروم تونل کارپال به خاطر آرتروز التهابی همچون ابتلا به آرتریت روماتوئید ایجاد شده باشد، آنگاه درمان آرتروز می تواند باعث کاهش علائم سندروم تونل کارپال شده، اما این شرایط نیز دارای تاییدیه رسمی از مراجع حرفه ای نیست.

درمان‌های خانگی

درمان های خانگی قابل استفاده برای درد مچ دست به شرح زیر هستند:

•    مطمئن شوید که صفحه کلید کامپیوتر شما پایین تر از مچ است تا به این ترتیب مچ دست در هنگام تایپ کردن رو بالا قرار نگیرد.

•    هنگام انجام فعالیت‌هایی که باعث ایجاد درد می‌شوند، از تعداد دفعات کافی برای استراحت کردن استفاده کنید. در صورتی که تایپ می‌کنید، در فواصل زمانی مناسب فعالیت را متوقف کرده و به دست خود حداقل برای چند لحظه استراحت بدهید.

•    یک متخصص می‌تواند به شما روش های مناسب برای کاهش درد و ورم و متوقف کردن فرآیند بازگشت سندروم را آموزش دهد.

•    مصرف داروهای مسکن و ضد درد مثل ایبوپروفن یا ناپروکسین می‌تواند باعث کاهش درد و ورم مچ دست شوند.

•    امروزه انواع مختلف ابزارهای کمکی و اسپلینت ها (بریس ها) برای مچ دست وجود دارند که می توانند درد در این ناحیه از بدن را کاهش دهند. این ابزارهای کمکی می توانند به کاهش علائم بیماری کمک موثر کنند. به این ترتیب لازم است از انواع مختلف این ابزارها به منظور شناسایی مناسب ترین آنها برای کاهش علائم بیماری استفاده شود.

•    علاوه بر این شما می توانید از یک اسپلینت مچ در زمان خوابیدن استفاده کنید. این ابزار می‌تواند باعث کاهش ورم در ناحیه مچ دست شود. اگر این استفاده از این ابزار نتوانست به کاهش علائم مشکل و رفع آنها کمک کند، ممکن است لازم باشد از این ابزار در طول روز نیز استفاده شود.

•    از کمپرس آب گرم و سرد برای چند مرتبه در طول روز استفاده کنید.

درمان های خانگی قابل استفاده برای یک آسیب دیدگی که اخیراً ایجاد شده به شرح زیر هستند:

•    به مچ دست خود استراحت داده و آن را رو به بالا نگه دارید.
•    از یخ بر روی نواحی دارای ورم و ناراحتی استفاده کنید.
•    داروهای مسکن همچون ایبوپروفن و استامینوفن مصرف نمایید.
•    از اسپلینت برای چند روز استفاده کنید. اسپلینت‌های مچ دست را می توان از بسیاری از داروخانه‌ها و فروشگاه‌های عرضه ملزومات پزشکی تهیه کرد.

درمان‌های خانگی قابل استفاده برای آرتروز غیر عفونی به شرح زیر هستند:

•    از تمرینهای تقویتی و انعطاف پذیری به صورت روزانه استفاده کنید. در این رابطه لازم است با یک متخصص فیزیوتراپی به منظور آموزش نحوه انجام این حرکت ها به نحو صحیح و به صورت کاملاً بی خطر برای درمان مچ دست، ملاقات نمایید.
•    سعی کنید این تمرین ها را پس از حمام گرم انجام دهید تا به این ترتیب عضلات مچ شما گرم بوده و سفتی کمتری داشته باشند.
•    هنگامی که مچ دست شما دچار التهاب شده، تمرین های حرکتی را انجام ندهید.
•    مطمئن شوید که به مفصل مچ دست به مقدار کافی استراحت داده می شود. هر دوی استراحت و انجام تمرین های حرکتی در هنگام ابتلا به آرتروز از اهمیت خاص برخوردار هستند.

عمل جراحی

در بعضی موارد، عمل جراحی می تواند برای درمان مشکلات مچ دست لازم و ضروری باشد. برای مثال در این زمینه می توان از موارد زیر نام برد:

•    شکستگی شدید استخوان: در این حالت جراح ممکن است بخش های جدا شده استخوان را با استفاده از میله های مخصوص فلزی به یکدیگر متصل می کند.
•    سندروم تونل کارپال: اگر علائم بیماری شما شدید باشد، ممکن است نیاز به باز کردن تونل کارپال برای کاهش فشار وارد شده به عصب وجود داشته باشد.
•    ترمیم تاندون یا رباط: گاهی اوقات عمل جراحی برای ترمیم پارگی رباط ها یا تاندون ها در ناحیه مچ دست مورد استفاده قرار می گیرد.

درد آرنج: علت و درمان

درد آرنج معمولاً یک مشکل جدی نیست، اما به این دلیل که آرنج در انجام بسیاری از فعالیت‌ها تاثیرگذار است، مطمئنا درد آرنج می‌تواند بر زندگی شما تاثیر گذارد. آرنج یک مفصل پیچیده است که به شما امکان می‌دهد ساعد خود را باز و خم کنید و دست خود را بچرخانید. اکثر حرکات مفصل آرنج ترکیبی از این حرکت‌ها است و به همین دلیل گاهی اوقات یافتن دلیل اصلی ایجاد درد آرنج دشوار و سخت می‌باشد.

علت ها و دلایل

دلایل اصلی و علل درد آرنج در کلینیک درد به شرح زیر است:

تاندونیت‌ (یا تاندنیت)

  • اپی کندیلیت پهلویی (آرنج تنیس باز): اپی‌کندیل یک بخش خارجی استخوان آرنج است که در این ناحیه تاندون‌های بزرگ عضلات ساعد و بازو به یکدیگر متصل می‌شوند. به هر حال، این تاندون ها ممکن است به خاطر انجام حرکت های مکرر در ناحیه ساعد دچار آسیب دیدگی شوند. آرنج تنیس بازان در ادامه می‌تواند باعث التهاب تاندون‌ها شده ، علل درد مفصل آرنج بوده و درد در ناحیه خارجی بازو را به همراه احساس گرم شدن و ورم به همراه داشته باشد. در این حالت با توجه به اینکه مفصل داخلی آرنج دچار آسیب نمی‌شود، آرنج می‌تواند دامنه حرکتی خود را بطور کامل حفظ کند. درد ناشی از این آسیب دیدگی معمولاً در پایان روز احساس می شود، این درد با انجام حرکت های چرخشی یا انجام فعالیت هایی که باعث کشیدگی تاندون می شود، معمولاً افزایش می یابد. این حرکت ها شامل بلند کردن وزنه و پرتاب کردن اجسام است.
  • اپی کندیلیت داخلی (آرنج گلف باز): اپی کندیلیت داخلی یک التهاب در نقطه ای است که تاندون های ساعد به زائده استخوانی داخل بازو متصل می شود. برای مثال، این تاندون می تواند در هنگام چرخش گلف باز دچار کشیدگی شود، اما بسیاری از حرکت های تکراری دیگر نیز می تواند باعث وارد شدن آسیب به این تاندون شود. آرنج گلف باز با ایجاد درد و ناراحتی موضعی در ناحیه داخل بازو احساس می شود. در این حالت دامنه حرکتی آرنج دچار محدودیت نمی‌شود، زیرا مفصل داخلی آرنج دچار آسیب دیدگی نمی‌شود. به هر حال انجام فعالیت هایی که نیازمند چرخش یا کشیدن تاندون ساعد هستند می‌تواند باعث ایجاد درد آرنج و تشدید علائم مشکل شود.

بورسیت آرنج

بورسیت آرنج (التهاب بورسا در ناحیه سر استخوان آرنج) می تواند در نتیجه یک آسیب دیدگی یا وارد شدن ضربه یا در نتیجه ابتلا به یک بیماری سیستمیک مثل نقرس یا آرتریت روماتوئید ایجاد شود. علاوه بر این بورسیت آرنج می تواند به خاطر عفونت داخلی بدن نیز تشکیل گردد.

بورسیت آرنج معمولاً با ورم و التهاب سر استخوان آرنج همراه است، در حالی که مفصل داخلی آرنج دامنه حرکتی خود را حفظ می‌کند.

شکستگی و ترک خوردگی

استخوان های آرنج می توانند دچار شکستگی (یا ترک خوردگی) در محل مفصل آرنج و نواحی اطراف آن شوند. معمولاً شکستگی آرنج باعث درد شدید در این ناحیه می شود و برای تشخیص این مشکل می توان از عکس برداری رادیولوژی استفاده کرد. درمان این مشکل معمولاً نیازمند بی حرکت کردن آرنج با استفاده از ابزارهای مخصوص است و در این حالت ممکن است نیاز به عمل جراحی ارتوپدی شامل کار گذاشتن پین های مخصوص یا عمل جراحی باز مفصل باشد.

کشیدگی و پارگی رباط

کشیدگی و پارگی رباط می تواند در ناحیه آرنج به دلایل مختلف ایجاد شود. در این حالت ممکن است یک یا چند رباط دچار آسیب دیدگی شوند.

این شرایط معمولاً زمانی ایجاد می شود که آرنج بیش از حد کشیده شده یا فشرده شود. در این حالت شدت آسیب دیدگی بستگی به مقدار آسیب وارد شده به یک رباط خاص (اینکه پارگی جزئی یا کامل باشد) و تعداد رباط های آسیب دیده دارد.

آرتروز آرنج

التهاب مفصل آرنج ( آرتروز آرنج ) می تواند در نتیجه انواع سیستمیک بیماری آرتروز شامل آرتریت روماتوئید، استئو آرتریت، نقرس، آرتریت پسوریاتیک،  اسپوندیلیت آنکیلوزان، و آرتریت واکنشی (که قبلاً سندروم رایتر نامیده می شد) برای فرد ایجاد شود.

معمولاً علائم مربوط به التهاب مفصل آرنج شامل گرم شدن، ورم، درد آرنج، ناراحتی، و کاهش دامنه حرکت است. در این حالت دامنه حرکتی آرنج به این دلیل کاهش پیدا می کند که در نتیجه ابتلا به آرتروز مفصل آرنج متورم شده و برای حرکت آن مانع ایجاد می کند.

عفونت مفصل آرنج (آرتریت عفونی)

عفونت مفصل آرنج در نتیجه عامل باکتریایی، (آرتریت عفونی) یک شرایط غیر معمول در بین افراد است. در اکثر موارد این مشکل در بین بیمارانی مشاهده می‌شود که سیستم ایمنی بدن آنها دچار مشکل شده یا مبتلا به دیابت هستند.

علاوه بر این آرتریت عفونی را می توان در بین افرادی که از داروی کورتیزون استفاده می کنند یا معتاد تزریقی هستند، مشاهده کرد. آرتروز عفونی آرنج را می توان با توجه به علائم گرم شدن، ورم، قرمزی، درد آرنج، و نیز ایجاد محدودیت در دامنه حرکتی مفصل آرنج تشخیص داد.

استئوکندریت دیسکان

استئوکندریت دیسکان یک بیماری غیر عادی غضروفی در مفصل است که در نتیجه آن سطح غضروف به تدریج از بین رفته و از روی استخوان کنار می رود. این شرایط می تواند باعث قفل شدن، درد، و ایجاد محدودیت در دامنه حرکتی مفصل آرنج شود.

تومورها

تومورهای استخوانی مفصل شانه نادر هستند. عمدتاً در این حالت فرد به سرطان استخوان دچار می شود. این شرایط می تواند بدون درد بوده یا با درد در ناحیه مفصل آرنج همراه باشد.

گیر افتادن عصب اولنا در ناحیه آرنج

عصب اولنا بین سر آرنج و ناحیه داخلی استخوان آرنج کشیده شده است. در این محل، ممکن است پس از وارد شدن آسیب، عصب تحت فشار ساختارهای عادی یا ساختارهای متورم آرنج قرار گیرد.

در اصطلاح به این مشکل گیر افتادن عصب گفته می شود. هنگامی که این شرایط ایجاد می شود، بی حسی و احساس سوزش ممکن است در انگشتان دست احساس شود.

در این حالت درد ممکن است در تمام ناحیه بازو ایجاد شده یا فقط ناحیه داخلی آن را تحت تاثیر خود قرار دهد. به این ترتیب سرعت حرکت دست ممکن است دچار مشکل شود. گاهی اوقات با بالا بردن دست ممکن است احساس بی حسی و گزگز در آن ایجاد شود.

تشخیص

درد آرنج در اکثر موارد به سادگی با بررسی سابقه بیماری و معاینات فیزیکی انجام می شود. در اکثر موارد تشخیص علت های احتمالی درد آرنج نیازمند انجام آزمایش های اضافی نیست. به هر حال همانطور که در بالا توضیح داده شد، برای بعضی بیماران، ممکن است تشخیص علت درد آرنج مشکل، نیاز به عکس برداری رادیولوژی، اسکن ام آر آی (MRII)، آزمایش آرتروگرافی، و یا نمونه برداری از مایع داخل مفصل آرنج داشته باشد.

در ادامه خواندن روش‌های درمانی مطلب مقابل به شما پیشنهاد می‌شود.

راه‌ها و روش‌های درمان

روش درمان درد آرنج بستگی به علت دقیق ایجاد مشکل دارد. روش های درمان قابل استفاده در این حالت شامل بی حرکت کردن آرنج، مصرف داروهای  ضد التهاب، و سرما درمانی است. در موارد ایجاد آسیب دیدگی شدید، ممکن است نیاز به فیزیوتراپی و تزریق کورتیزون وجود داشته باشد. درمان های قابل استفاده برای موارد شکستگی و ترک خوردگی استخوان شامل استفاده از ابزارهای بی حرکت کننده و انجام عمل جراحی است. برای مواردی که علت مشکل مربوط به ایجاد عفونت باشد، لازم است عفونت در ناحیه مورد نظر خالی شده و سپس برای بیمار آنتی بیوتیک تجویز گردد.

گزگز، بی حسی ،خواب رفتگی و مورمور شدن دست و پا: علت و درمان

گزگز و بی حسی دست‌ها و پاها و همچنین داغ شدن کف پا می تواند یک عارضه موقت در زمان نشستن بر روی پاها باشد که بطور خاص با ایجاد حالت «خواب رفتگی» همراه است، یا می تواند یک نشانه دائمی و جدی از ابتلای فرد به یک بیماری یا آسیب دیدگی مزمن تلقی شود. 

علت خواب رفتن دست و پا می‌تواند، آسیب های شدید وارد شده به اعضای مختلف بدن که باعث وارد شدن آسیب به اعصاب شود، باشد که در اصطلاح به این مشکل نوروپاتی محیطی می‌گویند.

نوروپاتی محیطی می تواند یک عامل پیش رونده باشد که مشکلات دائمی برای فرد به همراه دارد. به هر حال سوالاتی که در این رابطه مطرح می شود اینست که چه عواملی باعث بی حسی ،خواب رفتگی و مورمور شدن و گزگز دست و پا می‌شود؟ چه درمان هایی برای این مشکل وجود دارد؟ و چگونه می توان از لزوم مراجعه به پزشک برای درمان آگاه شد؟

علت ها و دلایل

دلایل اصلی ایجاد گزگز و بی حسی پا و دستان به شرح زیر هستند:

بیماری دیابت: نوروپاتی محیطی ناشی از بیماری دیابت یکی از رایج ترین دلایل گزگز ،بی حسی ،خواب رفتگی و احساس سوزش کف پا و دستان است.  معمولاً این شرایط از ناحیه پاها شروع می شود و می تواند اولین نشانه ابتلای فرد به بیماری دیابت باشد. تقریباً یک سوم موارد نوروپاتی محیطی در نتیجه این بیماری ایجاد می شود.

سندروم گیر افتادن عصب: گزگز و بی حسی  دست ها و پاها می تواند زمانی ایجاد شود که یک عصب گاز گرفته شده یا گیر بیفتد. این شرایط را می توان بطور خاص در موارد ابتلا به سندرم تونل کارپ یا فلج عصب رادیال مشاهده کرد. این سندروم ها معمولاً به خاطر انجام فعالیت های تکراری (مثل تایپ  کردن، نواختن پیانو، حمل کردن اجسام سنگین بر روی شانه، و موارد مانند آن) با گذشت زمان ایجاد می شوند.

در این حالت با توجه به عصبی که دچار مشکل شده است، علائم بیماری ممکن است با بی حسی شروع شود، اما این علائم به سرعت پیشرفت کرده و به احساس سوزش یا درد ناشی از تیر کشیدن تبدیل می شوند. در موارد نادر، گیر افتادن عصب می تواند باعث فلج شدن عضو مورد نظر شود.که سریع برای درمان بی حسی دست و پا باید اقدام کرد.

فتق دیسک: بی حسی یا احساس سوزش در دست و پا می تواند به خاطر ایجاد فتق دیسک، که معمولا بین مهره‌های چهارم و پنجم کمری (دیسک بین مهره‌ای L4–L5)، یا دیسک بین مهره‌ ای پنجم کمری و مهره اول خاجی (دیسک بین مهره ای S1-L5) ایجاد می شود، و وارد شدن فشار به خاطر سطح بالش مانند قرار گرفته بین استخوان ها یا دیسک هایی باشد که ستون فقرات شما را تشکیل می دهند.

مشکل فتق دیسک معمولاً در سنین میان سالی و نیز برای مردان پیری ایجاد می شود که بطور خاص فعالیت های سخت و سنگین انجام می داده اند. در صورتی که شما به فتق دیسک مبتلا شده اید، ممکن است با درد و بی حسی یا ضعیف شدن یک دست، پا، یا بخش پایین کمر خود مواجه شوید.

تقریبا سخت ترین بیماری گردن دیسک گردن می باشد. ماده غضروفی بین مهره های گردنی جلو می اید و موجب فشار روی اعصاب گردنی می شود و  همچنین یک واکنش التهابی بسیار شدید را ایجاد می کند.اغلب درد یا بی حسی یا گزگز مورمور به دست ها تیر می کشد.

خصوصا وقتی این درد به دست چپ تیر میکشد عده ای ان را با درد قلبی اشتباه می گیرند و به دنبال درمان ان می روند. درد گاهی فقط در دست ها احساس می شود بدون انکه فرد دردی را در گردن خود به یاد اورد. درمان دیسک گردن بسیار سخت می باشد و اغلب همکاری زیاد بیمار ار میطلبد.

بیماری های سیستمیک: ابتلا به بیماری های کلیه، کبد، بافت های پیوندی، سیستم قلبی و عروقی، و تومورها می تواند باعث گزگز و بی حسی دست و پا شوند.

برای مثال، بی حس شدن دست چپ می تواند در موارد ابتلا به آنژین و یا سکته قلبی به خاطر عدم خون رسانی کافی توسط قلب مشاهده شود. در این موارد، بی حسی دست و پا می تواند نشانه ای از ابتلا به یک بیماری خطرناک باشد.

فقر ویتامین: فقر ویتامین بی (B) و ویتامین (E) می تواند باعث نوروپاتی محیطی شود. تمام این ویتامین ها نقش اساسی در حفظ سلامت اعصاب دارند و به همین خاطر کمبود آنها می تواند باعث ایجاد بی حسی دست ها یا پاها شود.

اعتیاد به مصرف الکل: نوروپاتی محیطی یکی از مشکلات رایج در بین افراد الکلی است که معمولاً به خاطر فقر ویتامین و تیامین در نتیجه تغذیه ضعیف  ایجاد می شود. علاوه بر این، اعتیاد به مصرف الکل می تواند باعث آسیب دیدن عصب به خاطر مصرف طولانی مدت الکل شود که در اصطلاح به این شرایط نوروپاتی الکلی گفته می شود.

مسمومیت: قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین (مثل جیوه، سرب و آرسنیک) و سایر مواد شیمیایی می تواند باعث ابتلای فرد به نوروپاتی محیطی شود.  علاوه بر این امکان مشاهده این شرایط در ارتباط با مواد شیمایی مورد استفاده برای درمان سرطان و انواع خاص ویروس ها نیز وجود دارد.

عفونت: عفونت عصبی مثل ابتلا به بیماری زونا، ویروس اپشتین بار، تب خال، بیماری لایم، و ویروس ایدز می تواند باعث ایجاد نوروپاتی محیطی و گزگز و بی  حس شدن دست ها و پاها شود.

بیماری های خود ایمنی: بیماری های خود ایمنی که در آنها سیستم ایمنی بدن به خود بدن حمله می کند نیز می تواند باعث ایجاد نوروپاتی شود. از بیماری  های معمول در این رابطه می توان از سندروم گیلن باره، آرتریت روماتوئید، و لوپوس نام برد.

مشکلات مادر زادی: نوروپاتی شارکو ماری توث یک گروه از مشکلات مادر زادی غیر قابل درمان است که می تواند باعث نوروپاتی محیطی و از دست دادن احساس در ناحیه دست ها و پاها شود.

آسیب دیدگی: وارد شدن آسیب به عصب می تواند باعث بی حس شدن آن در نتیجه ضربه یا بعضی از سایر انواع آسیب دیدگی شود. علاوه بر این شکستگی  استخوان یا در رفتن آن از دلایل عادی وارد شدن فشار به عصب است که می تواند باعث بی حس شدن دست ها و پاها گردد.

تشویش: تشویش و استرس می تواند باعث افزایش تعداد تنفس های بیمار و افزایش سطح اکسیژن در ناحیه دست ها و پاها شود. در حقیقت در این حالت افزایش سطح اکسیژن می تواند باعث اسپاسم کارپوپدال و بی حسی و مور مور شدن دست ها یا پاها شود. برای خلاص شدن از این علائم شما می توانید به آرامی در یک کیسه کاغذی برای چند دقیقه تنفس کنید.

میگرن: بسیاری از افراد مبتلا به میگرن ممکن است با بی حسی دست ها و پاها در زمان شروع علائم بیماری خود مواجه شوند. این علائم می تواند به بیمار مبتلا به میگرن در جهت تشخیص زمان شروع سر درد کمک کند و به این ترتیب می توان به موقع و قبل از شروع سر درد از روش های درمانی مناسب برای  جلوگیری از ایجاد آن استفاده کرد.

سکته مغزی خفیف و حمله ایسکمی گذرا: سکته مغزی خفیف یا حمله ایسکمی گذرا (TIA) می تواند باعث بی حس شدن فقط یک طرف بدن شود. علائم حمله ایسکمی گذرا معمولاً در طول چند ساعت از بین می روند، در حالی که علائم ناشی از سکته مغزی خفیف هیچگاه از بین نمی روند.

به این ترتیب لازم است هر گونه بی حسی صورت یا بی حسی در یک طرف بدن که بدون دلیل شناخته شده ایجاد می شود، بلافاصله با مراجعه به پزشک مورد معاینه و بررسی قرار گیرد.

ابتلا به بیماری اﺳﮑﻠﺮوز ﻣﻮﻟﺘﯿﭙﻞ: مشکلات عصبی پیش رونده همچون اسکلروز مولتیپل (MS) می تواند با از بین بردن غشای خارجی عصب باعث ایجاد بی حسی شود.

در این حالت پیام های عصبی نمی تواند از عصب آسیب دیده عبور کند و به همین خاطر فرد اغلب از بی حس شدن و احساس سوزش در دست ها و پاها شکایت می کند.

زانو یک مفصل بسیار مهم در بدن است. مفصل زانو از اجزای مختلفی مانند رباط‌ها، تاندون‌ها، استخوان‌ها، غضروف و… تشکیل شده است. آسیب‌دیدگی زانو می‌تواند ناتوان‌کننده باشد و در انجام امور روزمره اختلال ایجاد کند.

آسیب‌دیدگی زانو می‌تواند برای هر کسی از جمله ورزشکاران، نوجوانان و سالمندان اتفاق بیفتد. آسیب‌دیدگی زانو علت سوزش زانو بوده می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. بازتوانی و بهبودی معمولاً به نوع گستردگی آسیب‌دیدگی و مراحل  توان‌بخشی که شما باید بگذرانید بستگی دارد.

زمان مراجعه به پزشک متخصص درد دکتر موسوی

در بسیاری از مواقع هنگامی که بی حسی یا گزگز دست ها و پاها ایجاد می‌شود، نیاز به ملاقات با پزشک وجود دارد. برای مثال در صورت مشاهده علائم زیر بلافاصله با پزشک ملاقات کنید:

  • ایجاد ضعف یا فلج در یک طرف بدن بدون علت مشخص.
  • گنگ شدن صحبت های شما در هنگام بیان کردن کلمات.
  • ایجاد تغییر ناگهانی در وضعیت بینایی.
  • بی حسی به دنبال یک آسیب وارد شده به کمر یا گردن که بطور خاص با از دست دادن هوشیاری همراه بوده باشد.
  • از دست دادن امکان کنترل ادرار و مدفوع.
  • شرایط بی حسی که با گذشت چند دقیقه بر طرف نشود یا در زمان راه رفتن تشدید گردد.
  • ایجاد حالت گیجی، اسپاسم، یا رعشه در بدن.

راه ها و روش های درمان

روش های درمانی موجود برای مشکل گزگز و بی حسی دست و پاها بستگی به علت ایجاد مشکل دارند. به این ترتیب مهم ترین بخش این درمان ها مربوط به کسب اطلاعات درباره سابقه درمانی بیمار و تاریخچه مشاهده علائم بیماری است.

در این رابطه فرد می تواند با بیان صادقانه مشکل و توضیح مسائلی مثل مصرف الکل، داروهای فرح بخش، و سایر داروهای احتمالی به پزشک بیشترین کمک را در تشخیص علت بیماری ارائه کند.

علاوه بر این پزشک ممکن است درباره نوع فعالیت شغلی شما سوال کرده و قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی و انجام فعالیت های تکراری را بررسی می نماید. در این زمان ممکن است از شما درباره موارد ابتلای سایر اعضای فامیل به مشکلات یا بیماری های عصبی سوال شود.

همچنین در صورتی که مسافرت خارج از کشور داشته اید، درباره این موضوع با پزشک خود صحبت کنید و برای انجام آزمایش خون و سایر آزمایش های لازم و نیز عکس برداری رادیولوژی آماده باشید.

همانطور که گفته شد روش درمانی انتخاب شده برای درمان گزگز دست و پا  بستگی به علت مشکل دارد. در این حالت روش درمانی مناسب می تواند از  استراحت تا انجام عمل جراحی را در بر گیرد. به این ترتیب لازم است یک برنامه درمانی برای بیمار تهیه شده و اجرا شود.

درمان های خانگی

برای رفع مشکل گزگز و بی حسی دست ها و پاها می‌توان از روش‌های درمان خانگی به شرح زیر استفاده کرد:

حرکت های کششی و ماساژ: حرکت های کششی و ماساژ در ناحیه دست ها یا پاها می تواند جریان خون به نواحی مختلف بدن را افزایش داده و در بسیاری از موارد فشار وارد شده به عصب را کاهش دهد. این روش بطور خاص در هنگامی موثر است که احساس بی حسی تازه شروع شده باشد.

در صورتی که فعالیت شما به صورت نشسته است و فعالیت تایپ انجام می دهید، لازم است در فواصل زمانی مشخص از جای خود بلند شده و قدم بزنید.

استفاده از کمپرس آب گرم: کمپرس آب گرم می تواند به افزایش جریان خون در نواحی بی حس شده کمک کند. اگر علائم بی حسی با گذشت زمان با  استفاده از این روش تشدید شد، کمپرس آب گرم را کنار گذاشته و از کمپرس آب سرد برای کاهش ورم استفاده کنید.

تامین ویتامین های مورد نیاز: ویتامین بی (B) و ای (E) موجود در آب می تواند به پیشگیری از بی حسی و خواب رفتگی ناشی از فقر ویتامین کمک موثر کند. به منظور تسریع فرآیند بهبود در این حالت لازم است مقدار زیادی ماهی، گیاهان دارای برگ سبز، حبوبات و دانه های گیاهی در رژیم غذایی خود مصرف کنید. علاوه بر این شما می توانید از مکمل های موجود در بازار به این منظور استفاده نمایید.